انحراف زانو یکی از اختلالات شایع اسکلتی است که میتواند به دلایل گوناگونی از جمله آرتروز، آسیبهای فیزیکی، ناهنجاریهای مادرزادی یا مشکلات رشدی بروز کند. از جمله علائم رایج این عارضه میتوان به درد زانو، سفتی مفصل، دشواری در راهرفتن و افزایش احتمال ابتلا به آرتروز اشاره کرد. برای تشخیص دقیق این مشکل، بررسیهای بالینی و تصویربرداریهای تخصصی مورد نیاز است.
در شرایط طبیعی، خطی فرضی از مرکز استخوان ران به سمت مچ پا کشیده میشود که باید از مرکز زانو عبور کند؛ این خط بهعنوان محور تحمل وزن شناخته میشود و نشانه تراز صحیح زانوها و توزیع مناسب فشار روی مفصل است. اما در صورت بروز اختلال، تراز این محور دچار مشکل شده و منجر به یکی از دو ناهنجاری رایج زیر میشود:
زانوی ضربدری (والگوس / ژنووالگوم): در این حالت، زانوها به یکدیگر نزدیک میشوند و هنگام ایستادن، فاصله بین مچ پاها بیشتر از حد طبیعی است.
زانوی پرانتزی (واروس / ژنوواروم): در این وضعیت، زانوها از یکدیگر فاصله میگیرند و حتی با کنار هم قرار دادن مچ پاها، زانوها به هم نمیرسند.
هر دو حالت میتوانند منجر به وارد آمدن فشار نامتوازن بر مفصل زانو شده و در صورت عدم درمان، احتمال بروز یا تشدید آرتروز را افزایش دهند.
تشخیص بهموقع و درمان انحراف زانو نقش مهمی در پیشگیری از عوارض جدیتر دارد. اگر احساس درد، ناهماهنگی در راهرفتن یا هرگونه نگرانى درباره سلامت زانوهای خود دارید، میتوانید به کلینیک سلامت پردیس مراجعه کرده و از خدمات تخصصی در زمینه تشخیص و درمان بهرهمند شوید.
آشنایی با انواع انحراف زانو و علائم هرکدام
برای شناخت بهتر روشهای درمانی انحراف زانو، ابتدا باید با انواع این اختلال آشنا شویم. انحراف زانو بهطور کلی باعث تغییر در راستای طبیعی استخوانهای ساق و مچ پا میشود و بر اساس زاویهای که زانو نسبت به محور طبیعی خود پیدا میکند، دستهبندی میشود. شایعترین انواع انحراف زانو عبارتاند از:
زانوی پرانتزی (ژنوواروم)
در این حالت، زانوها از یکدیگر فاصله میگیرند، در حالی که قوزک پاها به هم نزدیک هستند. این حالت هنگام ایستادن بهخوبی قابل مشاهده است و شکل پاها حالت پرانتزی به خود میگیرند. ژنوواروم معمولاً در کودکان دیده میشود، اما اگر درمان نشود، ممکن است تا بزرگسالی ادامه پیدا کند و موجب درد یا تخریب مفصل شود.
زانوی ضربدری (ژنووالگوم)
در این نوع انحراف، زانوها به سمت داخل متمایل شده و به هم نزدیک میشوند، در حالی که مچ پاها از هم فاصله دارند. این حالت بهخصوص در کودکان خردسال شایع است و در برخی موارد با رشد کودک اصلاح میشود، اما در صورت باقی ماندن، نیاز به درمان تخصصی دارد.
زانوی عقبزده (هایپراکستنشن یا برگشت زانو)
این نوع ناهنجاری که با اصطلاحاتی مانند برگشت زانو یا اتساع مفصل نیز شناخته میشود، معمولاً در زنان و ورزشکاران دیده میشود. در این حالت، زانو بیش از حد به سمت عقب خم میشود. علت این مشکل ممکن است چرخش ناگهانی پا یا فشار بیشازحد به مفصل باشد. هرچند شایع نیست، اما در صورت عدم درمان میتواند موجب آسیبدیدگیهای مزمن شود.
تست انحراف زانو چگونه انجام میشود؟
تست انحراف زانو یکی از روشهای کاربردی و اولیه در ارزیابی وضعیت مفصل زانو است که بهویژه در افرادی با درد، ناهنجاری در فرم پا یا مشکلات حرکتی مورد استفاده قرار میگیرد. این تست به پزشک کمک میکند تا میزان زاویه انحراف زانو نسبت به محور طبیعی بدن را مشخص کرده و نوع ناهنجاری (پرانتزی، ضربدری یا عقبزده) را تشخیص دهد.
در حالت معمول، فرد در وضعیت ایستاده قرار میگیرد و پزشک با استفاده از ابزارهای اندازهگیری و ارزیابی بصری، زاویه قرارگیری زانوها نسبت به لگن و مچ پا را بررسی میکند. اما برای دقت بالاتر، امروزه از تجهیزات پیشرفتهتری نیز استفاده میشود.
یکی از این تجهیزات، دستگاه فوتاسکن (Foot Scan) است که با اسکن کف پا و نحوه توزیع فشار در نقاط مختلف آن، به طور غیرمستقیم اطلاعات دقیقی از وضعیت تراز زانوها و محور حرکتی بدن ارائه میدهد. این روش، علاوه بر ارزیابی زانو، میتواند به شناسایی مشکلات در کف پا، مچ و حتی ستون فقرات کمک کند.
در صورتی که مشکوک به انحراف در زانو هستید یا علائمی مانند درد زانو، لنگزدن یا ناهماهنگی در راهرفتن را تجربه میکنید، توصیه میشود برای انجام تستهای تخصصی، از جمله اسکن با دستگاه فوتاسکن، به مراکز معتبر مانند کلینیک سلامت پردیس مراجعه کنید. تشخیص دقیق، گام اول در مسیر درمان مؤثر است.
آیا انحراف زانو با زانوبند درمان می شود؟
انحراف زانو وضعیتی است که در آن زانوها به سمت داخل یا خارج متمایل میشوند و این اختلال میتواند باعث بروز علائمی مانند درد، ناپایداری مفصل و اختلال در راهرفتن شود. درمان این عارضه بسته به میزان انحراف، شدت علائم و شرایط جسمی فرد متفاوت است.
یکی از روشهایی که اغلب بهعنوان راهکاری سریع و ساده تبلیغ میشود، استفاده از زانوبندهای مخصوص است. این زانوبندها در برخی موارد، بهویژه در انحرافهای خفیف، میتوانند تا حدی به تثبیت مفصل زانو و کاهش درد کمک کنند. آنها معمولاً از مواد منعطف و مقاوم ساخته میشوند که با توزیع یکنواخت فشار و جلوگیری از حرکات نادرست، به بهبود نسبی عملکرد زانو کمک میکنند.
با این حال، باید توجه داشت که زانوبند بهتنهایی درمان قطعی برای انحراف زانو نیست. نقش اصلی زانوبند بیشتر در کاهش علائم حاد مانند درد و التهاب و کمک به انجام فعالیتهای روزمره است. به همین دلیل، استفاده از آن معمولاً در کنار روشهای درمانی اصلی مانند استفاده از کفی و صندل طبی توصیه میشود. تمرکز اصلی درمان باید بر تقویت عضلات اطراف مفصل زانو و اصلاح تراز حرکتی آن باشد. استفاده آگاهانه از زانوبند در کنار برنامه درمانی جامع، میتواند به بهبود کیفیت زندگی افراد مبتلا به انحراف زانو کمک کند. مشاوره تخصصی، نخستین گام برای انتخاب درمان مؤثر و پایدار خواهد بود.
کلام آخر
در نهایت، انحراف زانو اگرچه ممکن است در ابتدا مشکلی ساده به نظر برسد، اما در صورت بیتوجهی میتواند منجر به دردهای مزمن، تخریب مفصل و اختلال در فعالیتهای روزمره شود. تشخیص بهموقع و انتخاب روش درمانی مناسب، از جمله تمرینات اصلاحی و در موارد خاص استفاده از زانوبند یا کفی طبی، نقش مهمی در کنترل این عارضه دارند. در این مسیر، خدمات تخصصی فوتاسکن کلینیک سلامت پردیس میتواند با آنالیز دقیق الگوی توزیع فشار در کف پا، به شناسایی انحرافات ساختاری زانو و طراحی برنامه درمانی هدفمند کمک کند. مشاوره با این مرکز و بهرهگیری از تجهیزات پیشرفته، گامی مؤثر در حفظ سلامت زانو و بهبود کیفیت زندگی است.
دیدگاه خود را ثبت کنید
تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟در گفتگو ها شرکت کنید.