علت درد پاشنه پا چیست؟

درد پاشنه می تواند دلایل مختلفی داشته باشد. این درد گاهی به طور مستقیم از خود استخوان پاشنه ناشی می شود؛ مانند کبودی یا فشار بیش از حد، و گاهی به دلیل درگیری ساختارهای اطراف آن مانند فاشیای کف پا یا تاندون آشیل ایجاد می شود. به همین دلیل، علت درد پاشنه در هر فرد می تواند متفاوت باشد.

احساس درد پاشنه ممکن است به شکل درد مبهم و آزاردهنده، درد تیز و ناگهانی یا حتی در مواردی ناتوان کننده باشد. شدت و نوع این درد معمولاً به عامل زمینه ای و میزان فشار وارد شده به پا بستگی دارد.

استخوان پاشنه پا که با نام کالکانئوس شناخته می شود، در بخش پشتی پا و زیر مچ قرار دارد و به همراه استخوانی به نام تالوس و بافت های اطراف، نقش مهمی در تعادل، تحمل وزن و حرکات جانبی پا ایفا می کند. به دلیل پیچیدگی ساختار پا، بررسی دقیق درد پاشنه نیازمند ارزیابی هم زمان استخوان ها، بافت های نرم و الگوی فشار کف پا است.

در کلینیک سلامت پا پردیس، با استفاده از معاینه تخصصی و فوت اسکن، نحوه توزیع فشار روی پا و عملکرد ساختارهای مختلف بررسی می شود تا علت اصلی درد پاشنه به صورت دقیق شناسایی شود و راهکارهای مناسب برای کاهش فشار و بهبود عملکرد پا ارائه گردد.

درد پاشنه پا نشانه چیست؟

درد پاشنه پا یکی از شایع ترین مشکلات مرتبط با پا است که معمولاً در ناحیه زیر پاشنه یا پشت آن احساس می شود. در برخی افراد، درد در محلی بروز می کند که تاندون آشیل به استخوان پاشنه متصل می شود و می تواند روی عملکرد کلی پا و راه رفتن تأثیر بگذارد.

در اغلب موارد، درد پاشنه پا ناشی از ضربه یا آسیب ناگهانی نیست، بلکه به دلیل فشار مداوم روی پا، توزیع نامناسب وزن، ساختار خاص کف پا، باریک بودن پا یا پیچ خوردگی های خفیف و تکرارشونده ایجاد می شود. این نوع درد معمولاً در ابتدا خفیف است، اما اگر علت زمینه ای آن اصلاح نشود، به تدریج می تواند شدت پیدا کند و فعالیت های روزمره را محدود کند.

در بعضی افراد، درد پاشنه ممکن است با کاهش فشار و اصلاح عادت های حرکتی کمتر شود، اما در برخی موارد به شکل مزمن و طولانی مدت باقی می ماند. همچنین عواملی مانند آرتروز، عفونت ها، اختلالات سیستم ایمنی یا آسیب های مستقیم ناشی از ضربه می توانند در بروز یا ماندگاری درد پاشنه نقش داشته باشند. به همین دلیل، بررسی دقیق علت درد نقش مهمی در جلوگیری از مزمن شدن آن دارد.

رایج ترین علل درد پاشنه پا

درد پاشنه پا می تواند از خفیف تا شدید متغیر باشد و دلایل مختلفی داشته باشد. شناخت علت اصلی درد، نقش مهمی در کنترل و جلوگیری از مزمن شدن آن دارد. در ادامه به شایع ترین علل درد پاشنه پا اشاره می کنیم:

• التهاب تاندون آشیل

تاندون آشیل، قوی ترین و بلندترین تاندون بدن است که عضلات ساق پا را به استخوان پاشنه متصل می کند. استفاده بیش از حد از پا، ورزش بدون گرم کردن مناسب یا فشار مداوم می تواند باعث التهاب این تاندون شود. این عارضه معمولاً با درد، تورم، احساس گرمی و سفتی در پشت پاشنه پا همراه است و در افرادی مانند دوندگان بیشتر دیده می شود.

• بورسیت پاشنه

بورس ها کیسه های کوچکی حاوی مایع هستند که نقش ضربه گیر بین استخوان ها و بافت های نرم را دارند. فشار مکرر یا استفاده طولانی مدت از کفش نامناسب می تواند باعث التهاب این کیسه ها شود. بورسیت پاشنه معمولاً با تورم، قرمزی، درد هنگام لمس و احساس سوزش یا گرما در پاشنه پا همراه است.

• تغییر شکل هاگلند

پوشیدن کفش های نامناسب، سفتی تاندون آشیل، قوس بلند کف پا یا اختلال در الگوی راه رفتن می تواند باعث تحریک مزمن پشت پاشنه شود. در نتیجه، یک برآمدگی استخوانی در پشت پاشنه ایجاد می شود که به تدریج بزرگ تر شده و هنگام پوشیدن کفش، به ویژه کفش های پاشنه دار، دردناک تر می شود.

• بیماری سور (آپوفیزیت پاشنه ای)

این بیماری یکی از علل شایع درد پاشنه پا در کودکان فعال بین ۸ تا ۱۴ سال است. فشار مکرر روی پاشنه، صافی کف پا یا اضافه وزن در دوران رشد می تواند منجر به بروز آن شود. درد یک طرفه یا دوطرفه پاشنه، تورم، تغییر رنگ پوست، سفتی صبحگاهی و لنگیدن از علائم رایج این بیماری هستند.

• فاشییت پلانتار

فاشییت پلانتار شایع ترین علت درد پاشنه پا محسوب می شود. این مشکل به دلیل التهاب بافت فاشیای کف پا ایجاد می شود و معمولاً با درد تیز در اولین قدم های صبح یا پس از استراحت طولانی همراه است. استفاده از کفش نامناسب، اضافه وزن و ایستادن طولانی مدت از عوامل مؤثر در بروز این عارضه هستند.

• خار پاشنه

خار پاشنه یک زائده استخوانی کوچک است که معمولاً در اثر کشش مداوم فاشیای کف پا یا عضلات ساق روی استخوان پاشنه ایجاد می شود. این عارضه می تواند باعث درد تیز در مرکز یا کناره پاشنه، درد هنگام ایستادن یا راه رفتن و در برخی موارد برجستگی قابل مشاهده در تصویربرداری شود.

• شکستگی های استرسی پاشنه

این شکستگی های ریز معمولاً در اثر فشارهای تکراری و طولانی مدت ایجاد می شوند و بیشتر در ورزشکاران و دوندگان دیده می شوند. درد موضعی هنگام فعالیت، تورم خفیف و افزایش درد با ادامه تمرین از علائم شایع آن است.

• سندرم تونل تارسال

این سندرم نوعی فشار روی عصب در ناحیه مچ پا است که می تواند باعث درد، سوزن سوزن شدن یا بی حسی در پاشنه و کف پا شود. علائم معمولاً در شب یا پس از فعالیت طولانی تشدید می شوند.

• آرتروز و بیماری های التهابی مفاصل

تغییر در الگوی راه رفتن به دلیل آرتروز زانو یا مچ پا می تواند باعث توزیع نامتعادل وزن و افزایش فشار روی پاشنه شود. همچنین بیماری هایی مانند آرتروز روماتوئید یا آرتروز ناشی از ساییدگی مفصل می توانند با درد و التهاب پاشنه پا همراه باشند.

عوامل خطر برای درد پاشنه پا

درد پاشنه پا معمولاً به صورت ناگهانی ایجاد نمی شود، بلکه در بسیاری از موارد نتیجه وارد شدن فشار مداوم یا نادرست به ساختارهای پا در طول زمان است. هر عاملی که تعادل طبیعی پا را بر هم بزند یا فشار بیشتری به پاشنه وارد کند، می تواند احتمال بروز این درد را افزایش دهد. مهم ترین عوامل خطر عبارت اند از:

• الگوی راه رفتن و بیومکانیک پا
• شکل و ساختار پا
• اضافه وزن و چاقی
• آرتریت پا و مچ پا
• صافی کف پا یا قوس بیش از حد کف پا
• فعالیت های ورزشی پرفشار
• ایستادن طولانی مدت
• کفش نامناسب

نحوه تشخیص درد پاشنه پا

تشخیص دقیق علت درد پاشنه پا، مهم ترین قدم برای انتخاب مسیر درست درمان است. در مرحله اول، متخصص با بررسی شرح حال بیمار، زمان شروع درد، شدت آن، محل دقیق درد و شرایطی که باعث تشدید یا کاهش درد می شوند، اطلاعات اولیه را جمع آوری می کند. سپس معاینه فیزیکی پا، پاشنه و مچ پا انجام می شود تا نقاط حساس، میزان فشار و الگوی درد مشخص شود.

در بسیاری از موارد، منشأ درد پاشنه به نحوه توزیع فشار در کف پا، ساختار پا و الگوی راه رفتن مربوط است. به همین دلیل، در کلینیک سلامت پا پردیس از دستگاه فوت اسکن برای بررسی دقیق فشارهای واردشده به کف پا استفاده می شود. این روش غیرتهاجمی کمک می کند مشخص شود کدام نواحی پا تحت فشار بیش از حد هستند و آیا صافی کف پا، قوس زیاد یا اختلال در راه رفتن در ایجاد درد پاشنه نقش دارد یا خیر.

چه زمانی باید درد پاشنه پا را جدی بگیریم؟

در بسیاری از موارد، درد خفیف پاشنه پا ممکن است با کاهش فشار، استراحت و اصلاح فعالیت های روزمره بهبود پیدا کند. اما گاهی این درد نشانه یک مشکل جدی تر در ساختار پا یا نحوه راه رفتن است و نباید نادیده گرفته شود. در شرایط زیر، مراجعه به متخصص ضروری است:

• اگر درد پاشنه بیش از یک هفته ادامه دار باشد یا حتی در حالت استراحت و بی حرکتی نیز احساس شود.
• زمانی که راه رفتن طبیعی دچار اختلال شده و فرد به دلیل درد، الگوی راه رفتن خود را تغییر می دهد.
• در صورتی که التهاب، تورم یا گرمی غیرطبیعی در ناحیه پاشنه مشاهده شود.
• اگر درد به صورت ناگهانی و شدید شروع شده باشد.
• زمانی که درمان های خانگی و کاهش فشار روی پا مؤثر نباشند.
• اگر شدت درد به حدی باشد که تحمل وزن بدن یا راه رفتن را دشوار یا غیرممکن کند.
• در مواردی که درد پاشنه همراه با علائم عمومی مانند تب ظاهر شود.

تشخیص زودهنگام علت درد پاشنه پا، نقش مهمی در جلوگیری از مزمن شدن آن دارد.

درمان درد پاشنه پا

در بسیاری از افراد، درد پاشنه پا در مراحل ابتدایی خفیف تا متوسط است و با کاهش فشار از روی پا، اصلاح عادت های حرکتی و مراقبت های ساده بهبود پیدا می کند. استراحت نسبی، پرهیز از ایستادن یا راه رفتن طولانی مدت، استفاده از کفش مناسب و توجه به نحوه راه رفتن، نقش مهمی در کاهش درد دارند.

با این حال، اگر درد پاشنه پا طولانی مدت شود یا به صورت مکرر بازگردد، معمولاً نشان دهنده وجود یک مشکل زمینه ای در ساختار پا یا نحوه توزیع فشار در کف پا است. در این شرایط، درمان صرفاً به کاهش درد محدود نمی شود و لازم است علت اصلی درد شناسایی شود.

در کلینیک سلامت پا پردیس، درمان درد پاشنه پا بر پایه تشخیص دقیق و غیرتهاجمی انجام می شود. با استفاده از دستگاه فوت اسکن، الگوی راه رفتن و نقاط پرفشار کف پا بررسی شده و مشخص می شود آیا عواملی مانند صافی کف پا، قوس بیش از حد یا فشار نامتعادل در ایجاد درد نقش دارند یا خیر. سپس بر اساس این ارزیابی، راهکارهایی مانند اصلاح فشار، تغییر الگوی راه رفتن و استفاده از کفی و پدهای طبی اختصاصی پیشنهاد می شود.

هدف از این رویکرد، کاهش فشار از روی پاشنه، جلوگیری از پیشرفت درد و پیشگیری از مزمن شدن مشکل است. بدون نیاز به روش های تهاجمی. درمان زمانی مؤثر خواهد بود که متناسب با شرایط هر فرد و بر اساس ساختار واقعی پای او طراحی شود.