درد ساق پا که با عنوان سندرم تنش تیبیا داخلی (MTSS) نیز شناخته میشود، به معنای احساس درد در ناحیه داخلی استخوان ساق پا است. این درد معمولاً در بخش تحتانی پا، بین زانو و مچ، ظاهر میشود. افرادی که در این ناحیه درد را تجربه میکنند، معمولاً درگیر ورزشها و فعالیتهای سنگینی مانند فوتبال، بسکتبال و تنیس هستند.
برای تشخیص علت درد، متخصص با طرح سوالاتی در مورد نوع فعالیتهای فیزیکی، شدت و مدت آنها و همچنین معاینه دقیق، به ارزیابی مشکل میپردازد. در صورتی که احتمال شکستگی یا مشکلات جدیتر مطرح باشد، پزشک ممکن است اسکن پا را توصیه کند.
منشاء درد ساق پا کجاست؟
درد ساق پا معمولاً به دلیل فشار بیش از حد بر استخوان ساق و بافتهای متصلکننده آن به عضلات ایجاد میشود. اغلب با التهاب و تورم عضلات همراه است. عوامل مختلفی ممکن است در بروز این مشکل نقش داشته باشند. به عنوان مثال، ترکخوردگی یا شکستگی استخوان ساق، یا ضربات مداوم پا به زمین میتوانند موجب این درد شوند. اگر به این مشکل استراحت کافی داده نشود، درد تشدید شده و ترک یا شکستگی بدتر خواهد شد. برخی دیگر از عوامل مؤثر در بروز این درد عبارتند از:
- کمبود انعطافپذیری
- ناهنجاریهای ساختاری بدن (مانند کف پای صاف)
- ضعف عضلات ران یا باسن
- دویدن در مسیرهای شیبدار به سمت پایین
- استفاده از کفشهای نامناسب هنگام دویدن یا ورزش
- بهکارگیری تکنیکهای نامناسب ورزشی
- انجام ورزشهایی با توقف و شروعهای سریع
گروههایی که بیشتر در معرض این مشکل قرار دارند، شامل افراد مبتلا به صافی کف پا، افرادی با قوس پای سفت، ورزشکاران، سربازان و زنان هستند.
کمبود کدام ویتامین باعث درد ساق پا میشود؟
کمبود برخی ویتامینها و مواد معدنی میتواند تأثیر قابل توجهی بر سلامت عضلات، استحکام استخوانها و ساختار غضروف مفاصل داشته باشد و باعث اختلال در عملکرد آنها شود. در این شرایط، استخوانها، عضلات، مفاصل، تاندونها و اعصاب حرکتی در ناحیه ساق پا آسیبپذیرتر شده و خطر بروز درد در این ناحیه افزایش مییابد. برای پیشگیری و کنترل این مشکل، رعایت یک رژیم غذایی متعادل و مصرف مکملهای غذایی ضروری میتواند نقش مؤثری در کاهش درد ساق پا ایفا کند.
پیشگیری از درد ساق پا
گرم کردن و انجام تمرینات کششی مناسب پیش از فعالیتهای ورزشی میتواند به پیشگیری از آسیبهای عضلانی و تاندونی کمک کند. این تمرینات با افزایش جریان خون و انعطافپذیری عضلات، خطر کشیدگی و آسیب را کاهش میدهند.
استفاده از کفشهایی با کفی نرم و مناسب برای هر فعالیت ورزشی، نقش مؤثری در کاهش درد ساق پا دارد. همچنین، حفظ وزن ایدهآل از طریق تغذیه سالم و ورزش منظم میتواند خطر بروز این درد را کاهش دهد.
تمرینات تقویتی برای عضلات ساق پا، مانند وزنهبرداری، پیادهروی و دویدن، به افزایش استحکام و پایداری عضلات کمک کرده و وضعیت ساق پا را بهبود میبخشند.
درد ساق پا ممکن است به دلایل مختلفی از جمله آسیبهای عضلانی، مشکلات عصبی یا بیماریهای عروقی ایجاد شود. تشخیص دقیق علت درد و انتخاب روش درمانی مناسب، تأثیر زیادی در بهبود سریعتر و جلوگیری از مشکلات طولانیمدت خواهد داشت.
با اتخاذ تدابیر پیشگیرانهای نظیر گرم کردن قبل از ورزش، استفاده از کفشهای مناسب و حفظ وزن سالم، میتوان خطر بروز درد ساق پا را کاهش داده و سلامت این بخش مهم از بدن را تضمین کرد.
علل درد ساق پا
کشیدگی و آسیبهای عضلانی
کشیدگی و آسیبهای عضلانی از شایعترین دلایل درد ساق پا هستند. این مشکلات معمولاً بر اثر فعالیتهای شدید ورزشی، کشش ناگهانی عضلات یا گرم نکردن مناسب پیش از ورزش ایجاد میشوند. علائم این نوع آسیب شامل درد شدید، تورم و محدودیت در حرکت است.
تاندونیت
تاندونیت یا التهاب تاندونها یکی دیگر از علل شایع درد ساق پا محسوب میشود. این مشکل معمولاً به دلیل استفاده بیش از حد از تاندونها یا آسیبهای مکرر به آنها به وجود میآید و با درد و تورم در ناحیه تاندون همراه است.
مشکلات عصبی
مشکلات عصبی مانند نوروپاتی محیطی و سیاتیک میتوانند باعث درد ساق پا شوند. این مشکلات اغلب به دلیل فشردگی یا آسیب به اعصاب ایجاد میشوند و ممکن است علائمی نظیر بیحسی، سوزش و ضعف عضلانی را به همراه داشته باشند.
بیماریهای عروقی
بیماریهای عروقی مانند واریس و ترومبوز ورید عمقی (DVT) نیز میتوانند منجر به درد ساق پا شوند. این مشکلات ناشی از اختلال در جریان خون رگها بوده و معمولاً با علائمی مانند تورم، درد و تغییر رنگ پوست همراه هستند.
سندرم کمپارتمان مزمن
سندرم کمپارتمان مزمن یکی از علل کمتر شناختهشده درد ساق پا است که به دلیل افزایش فشار درون کمپارتمانهای عضلانی ایجاد میشود. این سندرم با علائمی مانند درد و تورم شدید بروز میکند و معمولاً با فعالیتهای فیزیکی تشدید شده و با استراحت کاهش مییابد.
بیماریهای خودایمنی
بیماریهای خودایمنی مانند لوپوس و آرتریت روماتوئید میتوانند به علت التهاب مزمن موجب درد ساق پا شوند. این بیماریها با حمله سیستم ایمنی به بافتهای بدن، علائمی نظیر درد، تورم و سفتی مفاصل را ایجاد میکنند.
سندرم پای بیقرار (RLS)
سندرم پای بیقرار یک اختلال عصبی است که با احساس ناخوشایند و نیاز به حرکت دادن پاها همراه است. این اختلال معمولاً باعث درد و ناراحتی در ساق پا میشود و بهویژه در زمان استراحت یا شبها شدت مییابد.
زمان مراجعه به پزشک
در شرایط زیر، مراجعه به پزشک ضروری است:
- آسیب دیدگی ساق پا بهدلیل سانحه.
- وجود مشکل در ساختار کف پا، مانند صافی کف پا.
- افزایش شدت درد در طول زمان.
- عدم تسکین درد با استراحت و درمانهای خانگی.
برای شناسایی علت و دریافت راهنمایی تخصصی، میتوانید به صورت تلفنی با کلینیک سلامت پردیس تماس بگیرید. در این مرکز آمادهاند تا شما را در مسیر درمان همراهی کنند.
