اصلاح انحراف محوری زانو

انحراف محوری زانو به حالتی گفته می‌شود که در آن زاویه طبیعی زانو بر هم خورده و پاها از وضعیت استاندارد خود خارج می‌شوند. به‌طوری‌که یا بیش از حد به هم نزدیک می‌گردند یا از یکدیگر فاصله می‌گیرند. این وضعیت به‌طور کلی در دو شکل اصلی ظاهر می‌شود:

ژنو واروم (پای پرانتزی): در این حالت پاها به سمت بیرون انحراف پیدا می‌کنند و شکل کمانی به خود می‌گیرند.

ژنو والگوم (پای ضربدری): در این حالت زانوها به یکدیگر نزدیک می‌شوند و مچ پاها از هم فاصله می‌گیرند.

این نوع ناهنجاری نه‌تنها از لحاظ ظاهری ناخوشایند به نظر می‌رسد، بلکه می‌تواند با ایجاد فشار غیرطبیعی روی مفاصل زانو و دیگر بخش‌های اندام تحتانی، زمینه‌ساز بروز درد، ساییدگی مفاصل، و آسیب به بافت‌های عضلانی و لیگامانی شود.

انحراف محوری زانو چیست؟

انحراف محوری زانو به وضعیتی گفته می‌شود که زاویه زانو از حالت طبیعی خارج شده و پاها به صورت غیر صحیح و غیر متعارف به هم نزدیک یا از هم دور می‌شوند. این انحراف ممکن است به دو شکل “ژنو واروم” (که در آن پاها به شکل کمان بیرون از هم باز می‌شوند) یا “ژنو والگوم” (که در آن پاها به سمت داخل به هم نزدیک می‌شوند) رخ دهد. انحراف زانو نه‌تنها از نظر ظاهری ناخوشایند است، بلکه می‌تواند به دلیل فشار اضافی به مفاصل زانو و دیگر قسمت‌های پا باعث درد، سایش و آسیب به مفاصل و بافت‌ها شود.

علل و عوامل ایجاد انحراف محوری زانو

انحراف محوری زانو می‌تواند به دلایل مختلفی ایجاد شود. از مهم‌ترین عوامل بروز این مشکل می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

ژنتیک و عوامل ارثی: زمینه‌های ارثی نقش مهمی در بروز انحراف زانو دارند و این اختلال ممکن است از نسلی به نسل دیگر منتقل شود.

شرایط محیطی و تغذیه‌ای: رشد ناهماهنگ استخوان‌ها در دوران کودکی و نوجوانی، به‌ویژه به‌دلیل تغذیه نامناسب، می‌تواند موجب انحراف زانو شود.

آسیب‌های فیزیکی و ورزشی: ضربه‌های مستقیم، تصادفات یا آسیب‌های ورزشی ممکن است به ناپایداری مفصل و تغییر محور طبیعی زانو بینجامد.

اختلالات متابولیکی و هورمونی: بیماری‌هایی مانند نرمی استخوان (راشیتیسم) یا اختلالات هورمونی می‌توانند در روند رشد صحیح مفاصل و استخوان‌های زانو اختلال ایجاد کنند.

اضافه‌وزن و چاقی: وزن زیاد فشار مضاعفی به مفاصل زانو وارد کرده و در درازمدت موجب تغییر در راستای طبیعی آن‌ها می‌شود.

این عوامل، به‌تنهایی یا در کنار یکدیگر، می‌توانند در بروز انحراف محوری زانو نقش داشته باشند.

علائم و اصلاح انحراف محوری زانو

علائم انحراف محوری زانو بسته به شدت و نوع آن متفاوت است، اما برخی نشانه‌های رایج شامل ظاهر غیرطبیعی و زاویه‌دار شدن پاها، شکل نامتقارن اندام تحتانی و تغییر فرم کلی پاها هستند. این وضعیت ممکن است با درد در ناحیه زانو و ساق پا همراه باشد، به‌ویژه هنگام ایستادن طولانی‌مدت یا پیاده‌روی. همچنین، کاهش تعادل و ثبات مفصل زانو از دیگر پیامدهای این مشکل است که می‌تواند خطر زمین‌خوردن و آسیب‌های احتمالی را افزایش دهد. افراد مبتلا ممکن است در حرکت نیز با محدودیت مواجه شوند و احساس کنند به حمایت یا کمک بیشتری برای راه‌رفتن نیاز دارند. برای اصلاح این مشکل، بسته به شدت انحراف و علت آن، پزشک ممکن است روش‌های درمانی مختلفی را توصیه کند.

۱. تمرینات ورزشی

تمرینات ورزشی می‌توانند در مواردی که انحراف محوری زانو خفیف بوده یا در مراحل ابتدایی قرار دارد، نقش مؤثری در بهبود وضعیت داشته باشند. انجام تمریناتی که به تقویت عضلات اطراف زانو و پا کمک می‌کنند، می‌تواند موجب افزایش پایداری مفصل زانو شده و از پیشرفت انحراف جلوگیری کند. از جمله تمرینات مفید در این زمینه می‌توان به تمرینات تعادلی اشاره کرد که موجب بهبود کنترل حرکتی بدن و کاهش فشار وارد بر زانو می‌شوند. همچنین، تقویت عضلات چهارسر ران و همسترینگ که نقش کلیدی در حفظ پایداری زانو دارند، بسیار مهم است. علاوه بر این، تمرینات کششی برای عضلات پا می‌توانند با افزایش انعطاف‌پذیری عضلات و تاندون‌ها، فشار اضافی روی مفصل زانو را کاهش دهند و به بهبود عملکرد حرکتی کمک کنند.

۲. استفاده از بریس و آتل

برای افرادی که دچار انحراف محوری زانو به‌صورت خفیف تا متوسط هستند، استفاده از بریس یا آتل می‌تواند راهکاری مؤثر و غیرتهاجمی باشد. این ابزارهای کمکی با تثبیت موقعیت زانو و جلوگیری از وارد شدن فشار غیرضروری به مفاصل، به اصلاح تدریجی محور زانو کمک می‌کنند. بریس‌های مخصوص انحراف زانو، با هدایت تدریجی مفصل به سمت حالت طبیعی، می‌توانند زاویه زانو را بهبود بخشیده و از پیشرفت انحراف جلوگیری کنند.

مزایای اصلاح انحراف محوری زانو

اصلاح انحراف زانو، علاوه بر بهبود وضعیت ظاهری پاها، مزایای متعددی برای سلامت و کیفیت زندگی افراد به همراه دارد. از جمله این مزایا می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

1. کاهش درد و افزایش راحتی در حرکت: با اصلاح انحراف زانو، فشار اضافی بر روی مفاصل کاهش می‌یابد و افراد می‌توانند بدون درد و با راحتی بیشتر حرکت کنند.
2. بهبود تعادل و ثبات بدن: اصلاح انحراف زانو باعث بهبود تعادل و افزایش ثبات در زانو و پاها می‌شود.
3. پیشگیری از آسیب‌های احتمالی در آینده: با اصلاح انحراف محوری زانو، خطر بروز مشکلاتی مانند ساییدگی مفاصل و آرتروز کاهش می‌یابد.
4. بهبود کیفیت زندگی: افزایش راحتی در انجام فعالیت‌های روزمره و کاهش محدودیت‌های حرکتی می‌تواند تأثیر بسزایی در کیفیت زندگی افراد داشته باشد.

نتیجه‌گیری

انحراف محوری زانو از جمله مشکلاتی است که برخی افراد با آن مواجه هستند. روش‌های درمانی متعددی برای این مشکل وجود دارد که با انتخاب درمان مناسب و رعایت توصیه‌های پزشکی، می‌توان بهبود قابل توجهی در وضعیت زانو داشت. علاوه بر کاهش درد و ناراحتی، اصلاح انحراف محوری زانو می‌تواند بهبود تعادل بدن و بهبود کیفیت زندگی افراد را نیز به همراه داشته باشد. در تعیین نوع درمان لازم است که به شدت و نوع انحراف توسط پزشک متخصص توجه خاصی شود، اما شناخت روش‌ها و مراحل درمانی می‌تواند به فرد کمک کند تا با آرامش بیشتری به درمان اقدام نماید. برای آشنایی بیشتر با نحوه تشخیص و درمان مشکلات مربوط به زانو حتما به کلینیک سلامت پا پردیس مراجعه کنید.