درد دیسک کمر میتواند بهصورت کوتاهمدت (موقتی) یا بلندمدت (مزمن) بروز کند و علت آن ممکن است از آسیبهای ناگهانی تا تخریب تدریجی دیسک باشد. با این حال، نقش بی تحرکی در تشدید دیسک کمر بر هیچ کس پوشیده نیست.
زمانی که بخش عمدهای از روز را در حالت نشسته میگذرانید، عضلات ران دچار گرفتگی شده و عضلات مرکزی بدن شامل عضلات شکمی، میانی و پشتی تضعیف میشوند. این وضعیت باعث کاهش حمایت از مهرههای ستون فقرات در ناحیه پایین کمر شده و منجر به سفتی عضلات و درد هنگام حرکت میشود.
انجام ورزشهای مخصوص دیسک کمر با هدف افزایش تحرک و پویایی بدن میتواند عوارض ناشی از سبک زندگی کمتحرک را معکوس کند و به بازگشت تعادل و سلامت بدن کمک نماید. تمرینات منظم باعث تقویت عضلات مرکزی و کاهش گرفتگی عضلات ران میشوند که در نهایت منجر به کاهش درد و سفتی عضلانی در موارد درد دیسک کمر چه گذرا و چه مزمن خواهد شد.
در کلینیک تخصصی سلامت پردیس، هدف ما شناسایی منشا اصلی درد دیسک کمر و ارائه روشهای درمانی ایمن و غیرتهاجمی برای رفع آن است. بدون راهنمایی و درمان تخصصی این درد ممکن است تشدید شود، بنابراین همکاری با متخصصان اسکلتی-عضلانی بسیار حیاتی است.
آناتومی کمر به چه صورت است؟
ستون فقرات شما از ۲۴ استخوان مجزا به نام مهره تشکیل شده که توسط رباطها و بافتهای نرم به یکدیگر متصل هستند. بخش پایینی ستون فقرات به استخوان ساکروم وصل میشود که بخشی از لگن به شمار میآید. انحنا، شکل و اندازه متفاوت مهرهها همراه با دیسکهای بینمهرهای باعث میشود وزن بدن بهطور یکنواخت روی ستون فقرات تقسیم شده و انعطاف لازم برای خم شدن و چرخش کمر فراهم شود.
مجموعهای پیچیده از عضلات به ستون فقرات متصل است که به حفظ شکل و انحنای طبیعی آن کمک میکنند، ستون فقرات را در بهترین وضعیت نگه داشته و امکان ایستادن صاف بدن را فراهم میسازند.
طناب نخاعی از مرکز هر مهره عبور میکند و تا پایین کمر امتداد مییابد. در این قسمت، طناب نخاعی به رشتههایی به نام ریشههای اعصاب کمری و خاجی یا «دم اسب» تقسیم میشود. در هر مهره، اعصاب نخاعی وجود دارند که سیگنالهای عصبی را بین مغز و بخشهای مختلف بدن منتقل میکنند.
درد کمر ممکن است ویژگیهای متفاوتی داشته باشد، از جمله:
- درد میتواند دائمی یا منقطع باشد، یا فقط در شرایط و حرکات خاصی ایجاد شود.
- درد ممکن است محدود به یک نقطه باشد یا به مناطق دیگر بدن منتشر شود.
- احساس درد ممکن است مبهم، تیرکشنده یا همراه با سوزش باشد.
- مشکل ممکن است در ناحیه گردن یا پایین کمر باشد، اما درد به پاها، ساق، دست یا بازوها نیز سرایت کند.
ضعف عضلات مرکزی و تاثیر آن بر دیسک کمر
حالت نامناسب بدن معمولاً ناشی از ضعف یا عدم تعادل در عضلات مرکزی است که وظیفه حفظ وضعیت صحیح ستون فقرات را دارند. وقتی این عضلات ضعیف باشند، بهویژه در زمان نشستن طولانیمدت، حفظ حالت صحیح بدن دشوار میشود و فشار زیادی به ساختارهای نرم اطراف ستون فقرات وارد میآید که معمولاً به صورت درد مبهم در ناحیه پایین کمر ظاهر میشود. اگر این فشار کاهش نیابد، درد و خشکی در این ناحیه تشدید خواهد شد.
علاوه بر عضلات مرکزی، عضلات اصلی پا مانند همسترینگ و چهارسر ران نیز در ایجاد درد دیسک کمر نقش دارند. این عضلات بهدلیل عدم تحرک کافی و نشستن یا رانندگی طولانی دچار سفتی و خشکی میشوند. این وضعیت باعث میشود لگن از جایگاه طبیعی خود خارج شود و فشار زیادی به پایین کمر وارد شود.
بنابراین، نشستن طولانیمدت به طور مستقیم باعث افزایش فشار روی پایین کمر و بروز درد شدید در این ناحیه میگردد.
پیشگیری از دیسک کمر با افزایش تحرک
سندرم بیتحرکی یکی از اصلیترین عوامل ایجاد دیسک کمر است و بیش از ۸۵ درصد دردهای عضلانی به کمتحرکی مرتبط میشود. تغییر سبک زندگی و نادیده گرفتن نکات پیشگیرانه مانند نشستن صحیح، تبدیل به یک مشکل جهانی شده است که تا ۹۰ درصد موارد با اقدامات پیشگیرانه قابل کنترل است.
عوامل مختلفی در بروز دیسک کمر نقش دارند. از جمله بیتحرکی، چاقی، نوع شغل، مشکلات روانی، عفونتها، تومورها و مشکلات عروقی و مشکلات ژنتیکی مانند صافی کف پا. همچنین، دردهای مکانیکی مانند کشیدگی عضلانی، پیچخوردگی، آسیب مفاصل بین مهرهای، فتق دیسک، لغزش مهره، انحراف ستون فقرات، آرتروز، تنگی مجرای نخاعی، شکستگیها و دررفتگیها از شایعترین دلایل کمردرد محسوب میشوند.
کاهش تحرک موجب سفتی و ضعف عضلات نگهدارنده ستون فقرات و محدود شدن دامنه حرکات طبیعی آن میشود. همچنین، انجام کارهای سنگین و ثابت در یک وضعیت، فشار زیادی به ستون فقرات وارد میکند. تغییر وضعیت بدن هر چند دقیقه یکبار به بدن کمک میکند تا استراحت کند. از سوی دیگر، حرکات ناگهانی و نادرست مانند خم شدن برای برداشتن اجسام به روش غلط، میتواند باعث فشار و آسیب به ستون فقرات کمری شود.
نشستن بیش از ۱۵ دقیقه و استفاده از صندلیهای فاقد اصول ارگونومی، از عوامل مهم این درد هستند. پس از این مدت، بافتها دچار افت میشوند و دیسکهای بین مهرهای آب خود را از دست میدهند؛ در نتیجه مهرهها به یکدیگر نزدیک شده و ثبات ستون فقرات کاهش مییابد که عملکرد عضلات را مختل میکند.
طبق آمار، ۳۶ درصد شاغلان کشور وضعیت بدنی نامناسب دارند و انتظار میرود این رقم با گذشت زمان افزایش یابد که منجر به بروز ناراحتیهای اسکلتی و عضلانی مرتبط با کار خواهد شد. پیشگیری از درد دیسک کمر نقش مهمی در افزایش مشارکت اجتماعی و کاهش هزینههای درمانی دارد.
راهکارهای موثر برای کاهش آسیبهای ناشی از دیسک کمر
برای پیشگیری و کاهش آسیبهای ناشی ار دیسک کمر، رعایت چند نکته ساده اما کلیدی اهمیت ویژهای دارد:
- از قرار گرفتن طولانیمدت در یک وضعیت ثابت، بهویژه نشستن مداوم روی صندلی، پرهیز کنید.
- از حرکات سریع، چرخشی و خم کردن ناگهانی تنه خودداری نمایید.
- اجسام سنگین را بهویژه در حالت ایستاده به درستی بلند کنید و از بلند کردنهای نامناسب پرهیز کنید.
- محیط کار و منزل خود را استانداردسازی کنید تا فشار کمتری به ستون فقرات وارد شود.
- وزن خود را کنترل و کاهش دهید و عضلات ستون فقرات را تقویت کنید.
از رانندگی طولانی مدت بپرهیزید و از تشکهای نرم و حجیم استفاده نکنید. استفاده از بالشهای مناسب زیر سر نیز بسیار مهم است. استفاده از صندلیهای طبی و پشتیهای طبی برای حمایت از ناحیه ستون فقرات توصیه میشود، چرا که اکثر صندلیها فاقد حمایت کافی هستند.
افزایش فعالیت بدنی نقش مهمی در کاهش درد دیسک کمر دارد. ورزشهایی مانند پیادهروی، شنا و دوچرخهسواری به تقویت عضلات اطراف ستون فقرات و مفاصل کمک کرده و تعادل و تناسب بدن را بهبود میبخشند.
تغذیه مناسب نیز موثر است. مصرف ویتامینها، سبوس جو و گندم، میوههای تازه و ماهی به کاهش درد کمک میکند. اصلاح سبک زندگی نیز تاثیر بسزایی دارد. هنگام ایستادن، راه رفتن و نشستن، صاف بودن پشت بدن را حفظ کنید، وزن بدن را به طور مساوی روی هر دو پا تقسیم کنید و ترجیحاً وزن خود را روی پاشنهها قرار دهید. از پوشیدن کفشهای پاشنهبلند خودداری کنید.
هنگام برداشتن اجسام، بیشتر از قدرت زانوها و عضلات پا استفاده کنید. رعایت بهداشت خواب نیز مهم است. خوابیدن روی شکم مناسب نیست و بهترین حالت خوابیدن به پشت با زانوهای خم یا خوابیدن به پهلو با خم کردن یکی از زانوها است.
خدمات کلینیک تخصصی سلامت پردیس در درمان دیسک کمر
کلینیک سلامت پردیس با بهرهگیری از فناوری پیشرفته فوت اسکن، بهصورت تخصصی و دقیق وضعیت ستون فقرات و دیسک کمر بیماران را ارزیابی میکند. با این روش غیرتهاجمی، مشکلات دقیقتر شناسایی شده و درمانهای هدفمند و موثر ارائه میگردد. تیم مجرب ما با استفاده از روشهای نوین و برنامههای توانبخشی تخصصی، به بهبود درد و کیفیت زندگی شما کمک میکند. برای کسب اطلاعات بیشتر و مشاوره تخصصی، میتوانید با کلینیک سلامت پردیس تماس بگیرید.
